Бобоварии нуқтагӣ дар меҳвари фасоль: татбиқот ва ғайридаъоимҳо

Муқаддима: Zaroorati guzari shudan ba oboriyi guri dar fiq

Fiq, ham ba bar kari sabzi ham ba bar kari paskora va ham ba bar kari dani, yakhi omor ba khonun boya dar bar shodan bo ob va tarri va tarri khomeshi khoma ast. In omor dar avvali omorkari (qalancha) va oji porsidi dani, ba tarizi rishonoma va dasturi ehtioj dorad. Ravihoi an’anavi oboriyi gurgobi hamchi peshshavi, ba tarsi ob ham ba shakhi risho, bimorhoi qumori va ba’ad oji shikistish shabab mekunad. Ba javobi in chorichiha, Oboriyi gurich (ki ba asosi dar shakli naviyi guridar hamchi Drip Line with Emitter Node peyda mekunad) yakhi maqsudatarin va dahkashin tarannumai tarimoti zamindori arif shuda ast.

Oboriyi guridar imkoni pokoni va kontroli obro peyda mekunad; ya’ni ob ba shakli dahkashin va muqarrar shuda bo khoma dasti risho (Root Zone) meyashabad. In mahsosi rishohoror dar darjaи optimum tarri rakhonid va rishohor mebozanand ki ba tarri tarri kashf shodan. Maqsudi asosi in rahnamorik, peydakari rahnamoriki amali borai dehkoni mekunad, ba tarzi az mafoydai in nazorat dar karzi fiq ba muforid shodan, be onki shomil bo chorichihoi fanii va tarozi nazorat shodan. Ba insho shuddani farqi naviyhoi guridar hamchi shakli fanii onho, khonishu omori xususiyo va vizihoi naviyi guridar munim mekunad, ba tarzi khonishu namuni naviyi avvali guri bar oinjari guridar munim ast.

Asoshoi fanii va bar kori mahsusshonai oboriyi gurich fiq

1. Karzi fiqi paskora (sabzi)

Dar karzi fiqi paskora, surati omorkari boya bor budan va farzai vaqt az karz to darbari kottik ast (odatan 60 to 90 ruz). Dar in sharti, omili musaddi kishorat, yektavii omorkari va oji bar shodan bo ob va tarri khoma ast. Oboriyi gurich dar in karzi, ba oji tarri istiqomati khoma rakhonid, ba omorkari nudo (Nodes) va shababhoi qismiy shokhor mekunad.

• Контроли кардани бунyadi ҷадид: Бо вуҷуди риштаҳои буҷарӣ, решаҳо бадели паҳншавии номаҳдуд дар тамоми масоҳат дар доираи ришта ва ба самти сарچашаи об зич мекунанд. Ин боиси ин мегардад, ки барги барои пайдои об табиҳои камтар харҷ кунад ва бештаронаро барои истеҳсои биомаассаи сабз (даҳон ва барг) истифода барад.
• Пешгирии заҳршавӣ: Дар усулҳои обдорӣ, намии баланди сатҳ ва сохтор муҳити мусоид барои шарабҳо ба вуҷуд меорад. Обёри буҷарӣ бо нигоҳ доштани танҳо канори ришта намнок, аз намии зиёди хок ва пайдои шакастҳо дар асоси даҳон пешгирӣ мекунад.
• Афзуншавии суръати расидан ба марҳилаи харидуни: Бо таъмини дақиқи моддаҳои ғизоӣ тавассути ришта, рӯшанияшдӣ тез мешавад ва даррои дарозии сабзакҳо кӯтоҳтар ва якхеш мегардад.

2. Заръи нуки дарахтоӣ

Дар заръи дарахтоӣ, ҳадафи ниҳоӣ пуршавии якхешани дарахтоҳо ва расидан ба вазни бистадони дарахтои мақбул аст. Марҳилаи гул задан ва шаклгирӣи дарахто, ҳарчанде хеле ҳассос ба камбуди об аст. Агар дар ин марҳила намӣ коҳиш ёбад, дарахтоҳо хурд мемонанд ва сифати сафедаҳо паст мегардад. Буҷарҳои обкорӣ бо эҷоди минтақаи намии контролшуда, таъмин мекунад, ки решаҳо дар давоми марҳилаи ҳассос даъвати пайваста ба об дошта бошанд.

Илова бар об, з zichии кунд карда гиштани лобиё (шумораи бӯдаҳо дар гектар) ба ростии рушди решаҳо таъсир мерасонад. Дар zichии баланд рақобат бар об байни бӯдаҳои наздик тақвим мешавад. Системаи гӯнакунӣ (emitter) бо тақсимоти мунтазами об ин рақобати носолимро коҳиш медиҳад. Барои фаҳмиши беҳтар робитаи байни масофаи кунд кардан ва усули обёрӣ, шумо метавонед ба мақола Усулҳои обёрӣ бо масофаи нӯлӣ дар гандум рӯй оранед; принсипҳои монанд дар бораи тақсимоти фазоии нулҳо дар лобиё низ дурустанд, гарчанде андозаҳои онҳо гуногунанд.

Равоннамаи амалӣ: насб, танзимот ва масофаи гӯнакунҳо (emitters)

Интихоби параметрҳои ҳаҷмии нулҳои гӯнакундор

Муваффақияти обёрии гӯнакунӣ барои лобиё аз лаҳзаи интихоби нулҳои мувофиқ оғоз меёбад. Гӯнакунҳо (Emitters) ё nozzle-ҳои хурди ҷойгиршуда дар лӯла муайянкунандаи нақши обёрӣ мебошанд.

1. Масофаи гӯнакунҳо (Emitter Spacing): Барои навони данагӣ, тавсия мешавад, ки фосилаи байни бандҳо (node) аз 20 то 30 сантиметр бошад, то пошониши рӯшанони бо яксигӣ таъмин шавад. Дар кабудкунии пасторӣ, ки саҳарсозии тезтар дорад, фосилаи 15 то 20 сантиметр метавонад самаранокӣ-и баландтар дошта бошад. Ин фосила бояд бо суръати хуруҷи оби бандҳо ба назар гирифта шавад.
2. Суръати омади об (Flow Rate): Бандҳои мувофиқи барои навони данагӣ бояд хуруҷи 1 то 2 литр дар соат дошта бошанд. Хуруҷи зиёдатӣ боиси омади оби равон ва ғарҳиш ё шӯромишаавии хок мешавад; хуруҷи кам боиси чашнакии нисбии гиҳашҳо мешавад. Интихоби банд бо ҷараёни мувофиқ, калиди яксонии обёрӣ мебошад.
3. Шумораи сатҳҳо дар қатор: Одатан, як сатҳ дар миёнаи қатор ё ду сатҳ дар фосилаи 10 то 15 сантиметр аз меҳвари қатор ғарҳида мешаванд. Барои зичии баланди навони данагӣ, истифодаи ду сатҳ дастрасии беҳтарро ба рӯшанони паҳлӯӣ эҷод мекунад.

Мутобиқгардонии фишор ва идоракунии шабака

Системаҳои бандӣ ба фишори доимӣ ва миёна ниёз доранд. Фишори идеалӣ барои хуруҷи бандҳо одатан байни 1 то 2 бар аст. Агар фишори система зиёдатӣ баланд бошад, устувории хуруҷи бандҳо вайрон мешавад ва об бо шакли фишоракунанда (jet) хуруҷ мекунад, ки метавонад боиси ғарҳиши хок ва пайдошавии чалҳои хурд дар атрофи рӯшанонҳо гардад. Аз ҷониби дигар, фишори паст боиси обориши нокиллӣ мегардад. Истифодаи интиқоли фишор (Pressure Regulator) дар оғози роҳ, барои муҳофизати бандҳо зарур аст. Инчунин шиносӣ бо асосҳои обориши зерзаминагӣ Ин ба дарки беҳтари тақсимоти фишор дар шабакаҳои даразӣ ва нодагӣ кӯмак мекунад, зеро принсипи нигоҳдории суръати ҷараёни об дар ғаҷҳо фарқияти байни системаҳои зеризаминӣ ва заминӣ надорад.

Омодагии хок ва корҳои ғори (сохтмон)

Пеш аз кашидани нӯраҳо, хок бояд хуб ришкшиканда шуда ва фиққат намонад. Ҳар гуна камон (Clods) ё фишори тавассути муҳандисони ғорӣ ба ғаҷ метавонад боиси тағйироти геометрӣ дар нодаҳо ва дар натиҷа ғайриҳомогенӣи ҷараёни об шавад. Инчунин, хок беш аз ҳадди қалъавӣ ба роҳ надодишавии об ба чуқури ғори монеъ мешавад ва ба он сабаб ки решаҳо дар сатҳи хок маҷмӯъ мешаванд, ҳассосияти ашкор ба хушкӣ зиёд мешавад. Ришкшикандаи дақиқ (Harrowing) ва ғари чуқур, пешинҳоҳои ҳайатӣ барои кори дурусти нодаҳо мебошанд.

Нобудкунии бо об (Fertigation) ва идоракунии таъмин

Яке аз бузургтарин имтиёзҳои обӣ нодагӣ, имкони иҷрои нобудкунии дақиқ мебошад. Бақла, ҳамчун ашкор барои ғалба кардани нитроген (аз роҳи рицобиҳо), ба нитроген кам зарур дорад, аммо дар марҳилаҳои муайян ба потаси, калсий ва микроғизоҳо (масалан, оҳан ва чинк) ҳассос аст.

Барои ҳашар ба ҳарҷаи максималӣ, ғизоҳои дар об ҳалшаванда бояд тавассути нӯраи нодадор бо таркиби паст, аммо такрорӣ парвариш карда шаванд. Ин усул ҳашар ба решаҳоро беҳтар мекунад ва аз сӯзидани решаҳо аз ҷамъ шудани таррӣ бармеоворад. Вақтнигии ғизокунонӣ бояд дақиқан бо марҳилаи ашкорӣ мувофиқ бошад. Масалан, дар марҳилаи ашкорӣ, таваҷҷӯҳ ба нитроген камтар ва ба потаси бештар аст, аммо дар марҳилаи гулгардӣ, таъмини калсий барои пешгирии беҳдоши ашкорӣ ҳайатӣ аст.

Агар бо идоракунии зичии ашкоркунӣ ва таъсири он ба зарурати таъмини ашкорҳои дигар, масалан, чакан қанд, мушкил доред, таҳқиқ кунед. Ҳосили қантҷуни дар ҳектар ва омили таъсиркунанда Мумкин аст нигариши муқоисавӣ дар бораи идоракунии зичӣ ва ғизоият диҳад. Гарчанде ки рӯёнӣҳо фарқ кунанд, аммо принсипҳои физиологияи реша ва таъсири намакнокӣ ба ҷубин оқиб мондаст.

Вақтангезии обориш вобаста ба марҳилаҳои рушд

• Марҳилаи рушд (Corm/Нуқра): Оборишҳои кӯтоҳ ва такрорӣ (ҳар 1 то 2 рӯз) барои пешгирии шиддати хушкӣ аз сабаби хурд будани решаҳо.
• Марҳилаи рушди тезу суръатноки вегетативӣ: Зиёд кардани миқдори обориш ва кам кардани фосилаи вақтӣ (ҳар 2 то 3 рӯз) мувофиқи иқлими минтақа.
• Марҳилаи пуршавии дону анор: Дар ин марҳала зарурияи об ба қуллааш расидан аст. Барои пешгирӣ аз кушакидан дон, обу овардани мунтазам бо доз миёна ва назорати дақиқи намии хок зарур аст.

Пурсишҳо: Саволҳои маъмул дар бораи мувоҷҷекунакҳои об

Оё мувоҷҷекунакҳои пластикӣ дар баробари ҷамъшавии намакҳо (депозитҳо) чидан доранд?

Не, бештари мувоҷҷекунакҳои дохилии лӯла (In-line) дар дараҷае ба зарари ҷамъшавӣ (депозитҳо) ҳассосанд. Ҷамъшавии намакҳои магний ва кальсий метавонанд роҳи баромади мувоҷҷекунакро мувоққат кунанд. Истифодаи филтрҳои дискӣ ё тамошҳо бо сӯрохҳои майда дар оғози система, ғайр аз шустушӯи даври баъси баръакс (Backflush) система, зарур аст. Инчунин сифати оби сарчашма нақши муҳимро дар тӯли умри мувоҷҷекунакҳо мебарад.

Беҳтарин масофа аз сутун (мувоҷҷекунак) то решаи нахӯди пастор чанд аст?

Масофаи 10 то 15 сантимер аз меҳварри қатори кишт беҳтарин масофа аст. Ин масофа наздик ба сатҳи хок, минтақаҳои фаъоли решагӣ (аз ҷумла булутҳои поёнӣ)-ро пӯшонидан мегардад, бе он ки боиси пашшакашонии об ба гӯсфанд ва зиёд шуда эҳтимол бимории қаричолаҳои сатҳӣ гардад.

Оё мувоҷҷекунакҳоро ҳамроҳ бо дони кишт кардан мумкин аст?

Не, дар ҳоллаки парвариши боб, бо сабаби хурд будани тоҳук ва ҳассос будани таҷҳизоти экрани тоҳук, одатан нахи алоҳидаро дар сафҳо насб мекунанд ва нуқтаҳоро дар болои он ҷойгир мекунанд. Паҳкундани нуқтаҳо бо тоҳук бештар дар баъзе парваришҳои сибзишкӣ, ки тоҳукҳои онҳо худрӯяндоранд ё бо таҷҳизоти махсус экран мекунанд, истифода мешавад. Барои ошноӣ бо фарқияти ин системаҳо дар сабзавоти дигар, метавонед ба мақолаи зерин назар кунед. Омилҳои таъсиррасон ба самаранокии картошкаи сиёҳ Ман кунед; гарчанде картошкаи сиёҳ боб нест, аммо принсипҳои идоракунии реша ва фазои тоҳук монандии доранд.

Хулоса ва маслиҳатҳои ниҳоӣ

Обиёрӣ бо нуқтаҳо барои боб ҳанҷоми дақиқии муҳандисӣ ва фаҳмиши физиологияи растакист. Интихоби нах ва нуқтаи муносиб, танзими дурусти фишор ва барномакунии донишмандонаи шустани моддаҳои ғизоӣ унсурҳои асосии муваффақӣ дар ин усул мебошанд. Бо риояи дастурҳои дар ин мақола овардашуда, аз ҷумла риояи фосилаи байни нуқтаҳо ва омодагии муносиби ҳарби замин, метавон ба самаранокии баландтар, коҳиши истеъмоли об ва беҳтар шудани сифати маҳсул расид.

Маслиҳат дода мешавад, ки деҳқонон пеш аз иҷрои дар тамоми майдон, нахи санҷиширо дар чанд саф иҷро кунанд, то бо динамикаи об ва замини маҳаллӣ ошно шаванд ва параметрҳои доза ва фастроиҳро беҳтар кунанд. Диққат ба тафсилот, ба монанди тозагии филтрҳо ва назорати фишор дар оғоз ва анҷоми лӯлаҳои нах, боиси зиёд кардани умри кории таҷҳизот ва идомаи самаранокии дар фаслҳои минбаъда хоҳад шуд.

Мақолаҳои алоқаманд барои таҳқиқи бештар: Агар ҳадафи шумо беҳтар кардани бештари парваришҳои дигар бошад, таҳқиқоти миқдори пиёзи сафед дар гектар метавонад диди шуморо дар бораи муқоисаи самаранокии дар сабзавоти бо пиллуқ баланд кунад. Ҳарду растаки, боб ва пиёз, ба идоракунии дақиқи намнокӣ дар марҳилаҳои ҳассос ниёз доранд ва принсипҳои обиёрӣ бо нуқтаҳо барои ҳарду татбиқ мешаванд.