Сутҳии ирригатсияни чунори рам: Нуқтаҳои асосӣ ва амалӣ
Муқаррарот дар бораи идоракунии оби гулбакши чигундаи шакар
Чигундаи шакар маҳсулест, ки ҳассосияти баланд дорад ба фармоиши обӣ, хусусан дар марҳилаҳои аввалинаи рушд ва дандегирии реша. Обишавии сатҳӣ ки солҳо роҳи асосии корҳои деҳқонон буд, ҳанӯз дар бисёр минтақаҳо бо шароити мутобиқ дар бандгирҳои стандартии коҳа, инчунин мумкин аст. Аммо идоракунии нодурусти ин роҳ метавонад боиси камшавии об дар минтақаҳои баланд ва гургӯҳ (тоб) дар минтақаҳои поён шавад. Мақсади мо дар ин мақола пешниҳоди нуқтаҳои асосӣ барои беҳтар кардани ин роҳ аст.
Инчунин таҳлул менамоем, ки дар кадом шароитҳо гузариш ба роҳҳои дақиқтар монанди нӯрабкниш (nabar-тип) аз нигоҳи иқтисодӣ ва обишавӣ мувофиқ аст. Ин гузариш танҳо бо фаҳмиши амиқ аз андозаҳо ва камбудиҳои ҳар як роҳ имконпазир аст.
Принсипҳои техникӣ ва муҳандисии обишавии сатҳӣ дар чигундаи шакар
Шакл додани сатҳи замин ва андозакунии мулоимӣ
Унсори асосӣ дар муваффақияти обишавии сатҳӣ идоракунии дақиқи мулоимӣ аст. Мулоимии аз сифр то 2 фоиз дар кӯи асосӣ барои гулбакши чигундаи шакар беҳтарин вобуҳ аст. Мулоимиҳои зиёдтар аз 3 фоид меомаданд, ки об бо суръати баланд ҳаракат кунад ва фурсати коҳаи дар хок надорад. Аз тарафи дигар, мулоими ҳамагӣ сифр бо сабаби масъалаҳои дренаж (рафтори об) ва пайдошавии тоб тавсия намешавад.
Базӯи обирӣ бо майдони тибқи дақиқии ҳамворикунии замин ва ниқобии ғаразӣ ба таври мустақим вобаста аст. Ҳар гуна номукофӣ дар тӯли хатҳои каналҳо метавонад боиси пайдоиш нуқтаҳои хушк ё обнок шавад. Барои дигар культураҳо, масалан хаким, ки дар Миқдори тоъими хаким дар гектар: Раҳнамои мукаммал + омилҳои таъсирбахш баён шудааст, ин ғаразӣ низ нақши монандро дар тақсимоти баробари тоъим ва об дорад. Дар ҳақиқат, бе ҳамвории мувофиқ, ягон усули обирӣ, Ҳатто системаҳои пешрафта, наметавонанд ба самаранокии маъқул расанд. Бинобар ин, ҳар фермер пеш аз оғози mavсими корзи, бояд аз як шаъбаи таъиншуда барои лазерии ва ҳамвориҳои дақиқ истифода барад. Дақиқӣ дар ниқоби ғаразӣ таъмини тақсимоти якхелаи об дар тамоми тӯли канали ва хатҳои миёнаро таъмин мекунад ва аз тавонфурӯрии об дар нуқтаҳои поёндор пешгирӣ менамояд. Илова бар ин, ғаразгирии дуруст ба кам кардани сарфи энергияи помпаҳо, зеро ниёз ба фишори зиёдтар барои боло овардани об ба нуқтаҳои баланд шурӯд мекунад. Ин дар давомдори наздик ба сарфаварии коҳиши ҳаҷми ҳолатҳои амалӣ дар бағал меорад. Инчунин, ғарази мувофиқ ба равшанӣи баробарии решаи чогонӣ кӯмак мекунад ва аз фишоруни маҳаллии реша дар нуқтаҳои ҷамъоварии об пешгирӣ мекунад. Бинобар ин, сармоягузории ибтидоӣ дар ҳамвориҳои дақиқ замин яке аз муҳимтарин омилҳои муваффақият дар обирӣ бо майдон мебошад ва набояд ғайрдида кард. Ҳамчунин, истифода аз таҷҳизоти дақиқ, ба монанди GPS ва LIDAR дар раванди ҳамворӣ, дақиқиро ба дараҷаи баланд афзун мекунад ва ниёз ба ислоҳоти баъдӣ дар mavсими ояндаро кам мекунад.
Ҷӯянии бавури хатҳо ва амиқии шӯрҳо
Андозаи (бародасти) сатҳҳо дар парҳези чигатар одатан байни 30 то 40 сантиметр тағйир меёбад. Ин андоза бояд бо назардошти қабулкунандагии хок муайян шавад. Дар хокҳои гилӣ бо қабулкунандагии паст, сатҳҳои кӯтоҳтар ва шидати хеле хуш оварда мешавад. Чуқурии канориҳо низ бояд ҳадди аққал 15 сантиметр бошад, то ки чуқурии решаҳои чигатар маъюб нашавад ва раванди об ҳамвортар шавад. Идоракунии чуқурии канорҳо низ хеле муҳим аст. Канорҳои хеле чуқор метавонанд боиси ҷамъшавии зиёди об ва зиёдшавии ғализии намакҳо гарданд, дар ҳоле ки канорҳои паст ба зудӣ хуш шуда метавонанд ва ба сабаби шустаниш тавассути барф ё обҳои пашшофшуда чуқурии лозимаро аз даст медиҳанд. Инчунин, канорҳо бояд мунтазам тоза карда шаванд, то ки ғилок нашавад. Ғилокшавӣ дар роҳи канор боиси камшавии бародаст ва зиёдшавии суръати овардани об мегардад, ки ин раванд қабули амудиро паст меорад ва хатари тарр буданро дар поёноб зиёд мекунад. Бинобар ин, нигоҳдошти мунтазами канорҳо қисми ҷудонашавандаи идоракунии обёрӣ аст. Инчунин, шакли канорҳо бояд тавре бошад, ки аз пошхӯрии канор дар нуқтаҳои таҳаммулнок пешгирӣ шавад. Истиҳодаи хоби мувофиқ барои канор ва дурӣ аз хокҳои санглох дар ҷойҳои барғаритарини канор ба нигоҳ доштани ҳарорати реша кӯмак мекунад. Дар парҳезҳо чун пашт, ки дар Сери боби пашт дар як гектар баррасӣ шуда, боз дидар андозаҳои каналҳои минорӣ низ муҳим аст. Баъд аз муайян кардани андозаи сатҳ, бояд баландии бурмҳоҳои поёнӣ (кӯр) низ ба назар гирифта шавад, то ки об аз сатҳи ҳамсоя ғелонад. Ин баландӣ бояд мувофиқи шидати дарозӣ ва андозаи сатҳ ҳисоб карда шавад. Инчунин, дар минтаҳое, ки борон ҳадди аксар меборад, баландии поёнӣ бояд каме бештар бошад, то ки аз баромадани об ба сабаби селҳои ғоибона пешгирӣ шавад.
Нуқтаҳои асосии амалӣ дар давоми фасли парҳез
- Обёрӣ барои нахӯд: Ин марҳила муҳимтарин вақт аст. Решаҳои аввала бисёр борик мебошанд ва ба намии доимии хок ниёз доранд. Дар ин марҳила аз ороишгирии чуқур худдорӣ кунед ва аз хобиши сатҳӣ бо баландии об (1-2 сантиметр) истифода баред. Инчунин, дар ин марҳила бояд таваҷҷӯҳ кард, ки об ба таври якхела ба сатҳи ҷулоиш баришад, то нармашонҳо зери фишор нараванд. Истифодаи филтрҳои муносиб дар оғози каналҳои асосӣ, аз бастани орошҳо ва ҳаридани хок пешгирӣ мекунад. Инчунин, назораткидани сифати об ва хориҷ кардани моддаҳои мӯлиқ аҳамияти махсус дорад. Агар набудан, бастани мавҷӯҳои хок дар сатҳ метавонад рушди решаҳоро маҳдуд кунад. Бинобар ин, тоза кардани оби воридшуда ба шабакаи ороишгири дар ин марҳилаи ҳассос як зарурати амалиётӣ аст. Инчунин, вақте ки ҳарорати муҳит паст аст, ороишгири бояд дар соатҳои охири бегоҳ анҷом шавад, то тахлур камтар бошад ва об беҳтар ба хок нофишад.
- Идоракунии фишори обӣ дар марҳилаи рушд: Чигандар дар марҳаби рушд ба стресси обӣ ҳассос аст. Лутфан, байни ду обирёвӣ хокро пурра хуш нагардонад. Чун як қоида, намии хок бояд дар ҳудуди 60 то 70 фисди ҳаросати моеъ нигоҳ дошта шавад. Дар ин марҳаби талаботи обирёвӣ ба кулла мезидад ва зичии ҳашарот боз низ боз баланд мешавад. Бинобар ин, фосилаи байни обирёвӣ бояд кӯтоҳтар шавад ва миқдори об ҳарбор назорати дақиқтар дошта бошад. Истифодаи мавҷи намии хок ба пешбиноии вақти мувофиқи обирёвӣ кӯмаки зиёд мекунад. Бинобар ин, дар ин марҳаб ба сабаби паҳлу шуда рушд ба ҳоҷатҳои мувофиқи нур ва ҳаво низ мавҷуд аст ки обирёвӣ ғайрилоиқоӣ метавонад рушди чигандарро маҳкам кунад. Маъмурияти мувофиқи намии хок таъсيري бевосита ба сифати чигандар ва миқдори намӣ он ҳангоми интиқоб мерасонад. Бинобар ин, дар минтақаҳои гарм ва хушк истифодаи муҳофизҳои мувофиқи бод метавонад аз зарари бод ва камшудани бухоршавии хок пешгирӣ кунад. Бинобар ин, як ёндази ҷамъбасти маъмурияти об ва ҳово дар ин марҳаби муҳим аст. Бинобар ин, бояд диққат дод ки обирёвӣ зиёд боиси пӯшидани қаъри чархи набовад ва боиси таалун ниҳоии кӯҳ бодад ки боиси бемории занбоори дар решаҳо мешавад.
- Обирёвии охири давра: Тақрибан 3-4 ҳафта пеш аз ҷамъоварӣ, орошавиро кам кунед, то ширхели рӯда устувор шавад ва аз пӯсидашави пешгирӣ карда шавад. Дар ин марҳила, ҳадафи асосӣ зиёд кардани ширхел ва кам кардани намии рӯда мебошад. Орошавии мутлашӣ дар ин давра боиси кам шудани ширхел ва зиёд шудани вазни рӯда бе зиёд шудани арзиши тиҷорӣ мегардад. Инчунин, хушк кардани мувофиқи хок пеш аз ҷамъоварӣ ба зиёд шудани умри захираи шакарӣ ва кам шудани мушкилоти нақлиёт кӯмак мерасонад. Бинобар ин, идоракунии дақиқи об дар ин марҳила баъди сарои охирини маҳсулро дар корхонаҳои шакарпазкунӣ таъсир мерасонад. Инчунин, бояд аз орошавии вазнин, ки боиси шикастани рӯда мегардад, худдорӣ кард. Буридан рӯда ҳангоми ҷамъоварӣ метавонад аз нуқтаҳои шикаст оғоз шавад ва боиси камбудии маҳсул гардад. Бинобар ин, ягонагии рӯда бо кам шудани зеритишоби об дар охири давра нигоҳ дошта мешавад. Инчунин, дар минтақаҳое, ки тирмоҳаҳои сард доранд, кам кардани орошавии ниҳоӣ ба зиёд шудани муқовимати рӯда ба яхбастагӣ кӯмак мерасонад.
Барои беҳтар кардани бештар, ба ҳисоб гирифтани тонажи ниҳоии маҳсул хеле муҳим аст. Шумо метавонед дар бораи тонажи маҳсул дар ҳектар (ё ҳатто маҳсулоти мушобиҳ) омӯзед ва аз усулҳои орошавии пиёз дар кӯтиби шакарӣ истифода баред. Идоракунии об бояд бо таври ҳосилнокии бештари рӯдаи шакарӣро бо итимод расонад. Инчунин, баҳисоббардории додаҳои орошавӣ ва намии хок, имконияти моделсозӣ ва пешгӯии дақиқтарии ниёз ба обро дар солҳои баъдӣ фароҳам меорад. Ин роҳкарди додамарказгӣ ба деҳқон кӯмак мерасонад, то ба беҳтарин тавр аз сарчашмаҳои обӣ истифода барад.
Муқоисаи орошавии сатҳӣ бо усулҳои нав (навбандии тип)
Ҳамоин ки оронокунӣ-и сатҳӣ ба сармоягузории ибтидоии камтар ниёз дорад, самаранокии пасти оби он нисбат ба оронокунӣ-и нурашакл бачӯр аст. Оронокунӣ-и нурашакл бо эҷоди нурашаклҳои оббарор дар тӯлои реша дақиқии хеле баландтар дорад. Барои фаҳмиши беҳтари фарқиятҳо, омӯзиши хусусиятҳои оронокунӣ-и нурашакл ва хусуси онҳо тавсия мешавад. Оронокунӣ-и нурашакл бо сабаби тамоси мустақим бо минтақаи реша хароҷоти бухоршавиро қатъиян кам мекунад. Инчунин, ин усул ба тақсимоти мунтазамтари об кӯмак мезанад ва хатари обпоишро аз байн мебарорад. Аммо, системаҳои оронокунӣ-и нурашакл ба таъмир ва нигоҳубини дақиқтар ниёз доранд ва дар сурати парҳез аз назорат зуд вайрон мешаванд. Инчунин, хароҷоти насби ин системаҳо барои фермаҳои калон бо шиби зиёд метавонад душворӣ бошад. Дар бархӯрд, оронокунӣ-и сатҳӣ бо сабаби содгии тарҳрезӣ ва иҷроиш, барои кишовароне, ки буҷети кам доранд, имконияти мувофиқ аст. Инчунин, дар минтақаҳое, ки дастрасӣ ба оби бисёр доранд, оронокунӣ-и сатҳӣ ҳанӯз ҳам аз ҷиҳати иқтисодӣ маъқултар менамояд. Бинобар ин, интихоби усули оронокунӣ бояд асосан ба вазъиятҳои маҳаллӣ, буҷет ва манбаъҳои оби вуҷуддошта бошад. Яке таҳлили иқтисодӣ ва техникии мукаммал кӯмак мекунад, то беҳтарин қарор барои ҳар як ферма қабул карда шавад.
guzariş аз оҳори сатҳӣ ба системаи наварӣ як лоиҳаест, ки баромади сармояро тадриҷан меорояд. Барои кишовароне, ки мехоҳанд дар оянда ба самти системҳои зеҳнок равран, наварии фалфул метавонад намунаи хуб бошад, гарчанде ки парҳозин бедро андозаҳои калонтар дорад. Инчунин, омехта кардани наварӣ бо дигар системҳои оҳори зер фишор метавонад ҳалли омехта эҷод кунад. Ин омехтаҳо ба зиёд шудани чандиршавии системаи оҳор кӯмак мекунанд. Инчунин, истифодаи технологияҳои нав, ба монанди сенсорҳои зеҳнок, метавонад идоракунии навариро бартарӣ бахшад. Бинобар ин, ҳаракат ба самти системҳои зеҳнок ояндаи пуросар дар боғзорҳои бедро мебошад. Инчунин, омӯзиши қувваи мутахассисон барои истифодаи ин технологияҳо зарурати асосӣ аст, то аз мушкилоти техникӣ пешгирӣ шавад.
Ҷавоб ба саволҳои такроршуда (FAQ)
Оё оҳори сатҳӣ барои ҳамаи намудҳои хок мувофиқ аст?
Не. Ин усул ба хок бо гузаштагӣи миёна то сабук ниёз дорад. Дар хокҳои гилин, идоракунии чуқурии гузаштагӣ хеле душвор аст ва метавонад ба гилгиршавии нисбӣ ва фурӯравии реша овардасозӣ кунад. Дар ин шароитҳо, наварӣ ё чуқурҳо вариантҳои беҳтар мебошанд. Инчунин, дар хокҳои рехи гӯшор бо гузаштагӣи хеле баланд, оҳори сатҳӣ ба заволи ҷиддии об оварда мерасонад. Бинобар ин, шиносӣ бо намуди дақиқи хок шарти пешина барои интихоби усули оҳори мувофиқ аст. Як санҷиши соддаи хок метавонад ба ин шиносӣ кӯмак расонад.
Чӣ тавр ҳаҷми оҳорои лозимбарои бедро ҳисоб кунем?
Ниёзи обии чунки (чаргон) тақрибан 6000 то 7000 миллиметр дар фасли афрориш мебошад. Ин миқдор вобаста ба минтақа ва иқлим тағйир меёбад. Обиёрӣ бо усули сатҳӣ ҳисобкунии дақиқи чунонии ҷузурро лозим дорад, то кафолат шавад, ки об то чунони 40-50 сантиметрӣ расидааст. Инчунин, омилҳое, ба мисли сатҳи табухшавӣ ва бародҳошавӣ (мобараш), ба ҳисоби ниҳоӣ таъсир мерасонанд. Истифода аз формулаҳои потенсиали табухшавӣ ва барон, ба ҳисобкунии дақиқтар кӯмак мерасонад. Инчунин, сабти давоми маълумоти обӯшироӣ, ба беҳтарсозии банди обёрӣ кӯмак мерасонад.
Оё ҳангоми кишт кардани чунки (чаргон) аз усули бурыда (қатраафкан) истифода кардан мумкин аст?
Бале, усули қатраафкан барои чунки (чаргон) хеле мувофиқ аст, махсусан дар заминҳои ҳамвор. Ифтиқори асосии он, коҳиши шиддати об ва баланд бардоштани сифати ҷузур аст. Аммо дар заминҳои бузург бо шамол (шиб), омезиши таркилҳои бандӣ ва идоракунии шамол, вақти баъзӣ арзонтар аст. Инчунин, системаҳои қатраафкан ниёз ба тозакунии хеле дақиқи об доранд, то пардохти қатраҳоро пешгирӣ кунанд. Бинобар ин, интихоби усули қатраафкан, ниёз ба умедбарагии нигоҳдорӣ ва бодиҳидошандан дорад. Инчунин, арзиши аввалаи системаи қатраафкан баланд аст ва бояд аз нигоҳи иқтисодӣ дастрас ва оқилона бошад.
Чаро баъзе деҳқонон аз суръати паст дарозишавии об дар заминҳои сатҳӣ шикоят мекунанд?
Одатан, сабаби мувофиқотнабудани васеъии ченак ва шамол ё канорҳои пур аз лоил ва хӯрда. Барои зиёд кардани ҳамофарозӣ, қабатҳои сатҳӣ бояд тоза ва бе монеа бошанд. Инчунин, зарбидан (қабат пайдо кардан) дар канорҳо, суръати ҷараёнро коҳиш медиҳад. Бинобар ин, тозакунии давоми канорҳо, зарурӣ аст. Инчунин, танзими дақиқи партовҳои вориди об ба канорҳо, ба тақсимоти баробар об кӯмак мерасонад. Инчунин, истифода аз қулонҳои бо diametri мувофиқ, ба нигоҳ доштани фишори ҷараён кӯмак мерасонад.
Хулоса ва тавсияҳои охирин
Интихоби усули обёрӣ, як ҳалли чандомили (полифакторӣ) аст. Обороки ситҳавӣ Дар қаламчаҳои калон бо шиддати миёна ва хоку мувофиқ, боз ҳам роҳи арзон ва самаранок аст. Аммо барои зиёд кардани ҳосил ва кам шудани масрафи об, баланд бардоштани сатҳи технология ба Миқдори ҳосили оборишаккӣ дар гектар (агар интиқол ба шаклҳои қатрагӣ) ё истифода аз палҳои тиби, диди ояндамандонаро дорад. Ҳамеша маълумотҳои маҳаллӣ оид ба санҷиши тарракӣ ва таҳлили хокро ба назар гиред. Инчунин, таҳсили мунтазами ҳомировон барои истифодаи бевасеҳ аз сарватҳои обӣ зарур аст. Як дастрави бардоранда, ки дар бар гирад истифодаи сарватҳои навсозанда ва кам кардани азияти об, калиди борафкори дарозмуддати аст. Инчунин, муошиқатай байни қаламчаҳо барои беҳтар кардани тақсимоти об, ба зиёд шудани ҳосилдории умумии минтақа мусоидат мекунад.
Кишт чиндакӣ ба монанди киштҳои дигар, ба монанди Миқдори бехбандӣ дар гектар ниёз ба далолати ҳаракати об ва афзоиш дорад. Риоя кардани маслиҳатҳои амалӣ, ки дар боло омадааст, метавонад ба зиёд шудани ҳосил ва самаранокӣ сарватҳои обӣ мусоидат кунад. Инчунин, сабти дақиқи маълумотҳо оид ба оборӣ ва ҳосил, ба арзёбии иҷрои системаҳо мусоидат мекунад. Ин маълумотҳо, асос барои қабули қарорҳои ояндагӣ мебошанд. Бинобар ин, як дастрави маблағгари барои идоракунии об зарур аст. Инчунин, назорати сифати об ва назорати ҳалшудаҳо, барои нигоҳ доштани саломати хок ва реша аҳамияти зиёд дорад. Дар ниҳоят, обориши дақиқ ва мунтазам, ба зиёд шудани сифати чиндаки шакар ва таҳкими занҷири таъмини ин маҳсулоти арзишманд мусоидат мекунад.