Обирӣ зеризаминӣ дар парҳези туршӣ: муқоиса ва дастурҳои амалӣ
Муқаддима дар бораи аҳамияти обёрии дақиқ дар истеҳсоли хияр
Хияр яке аз ҳосилоти ҳассоси оҳиштагӣ мебошад, ки дар он идоракунии таримии хок на танҳо ба андозаи рушд, балки мустақиман ба сифати мева ва ҳаҷми бемориҳои қоричӣ таъсир мерасонад. Дар солҳои охир, обёрии зерзаминагӣ (Subsurface Irrigation) ҳамчун усули навоварона барои каҳиши бухоршавӣ ва идоракунии дақиқтари решаҳои обӣ аз ҷониби муҳандисони кишоварзӣ дида шудааст. Ин усул дар асл равандест, ки дар он об дар чуқуриҳои муайян дар зери хок, мустақиман дар минтаҳаи решаҳо инъикос мешавад. Гарчанде ки обёрӣ аз роҳи қатраҳои сатҳӣ ҳанӯз ҳам маъмул аст, обёрӣ аз роҳи зерзаминагӣ метавонад бо кам кардани тарси об ва ба ҳадди ақалл расонидани қарачҳои хокзамун барои парвариши хияр муносибатҳои ягона ба вуҷуд орад.
Чаро обёрӣ аз роҳи зерзаминагӣ барои хияр ҷазобӣ аст?
Бемориҳои қоричӣ монанди вобарзӣ ва муринии решаҳо барои бутаҳои хияр таҳдиди ҷиддӣ мебошанд. Азбаски обёрӣ аз роҳи зерзаминагӣ ба қури боқимонии сатҳи хок оварда мерасонад, муҳит барои рушди пикроспорийум (сабабкунандаи муриния) номуносиб мешавад. Ин масъала бовосита метавонад таъсири моддаҳои химиявии баъзе бемориҳоро кам кунад. Бо вуҷуди ин, ҳар як усул чендҳо дорад ва дар идомаи ин мақола, ин усулро бо нуктаҳои техникавӣ ва муқоисавӣ таҳқиқ мекунем, то шумо қарори шӯрӯътарин гиред.
Муқоисаи обёрӣ аз роҳи зерзаминагӣ бо усулҳои дигари маъмул
Барои фаҳмиши беҳтари вазъияти обёрӣ аз роҳи зерзаминагӣ, зарур аст, ки онро бо ду усули дигари маъмул, яъне қатраҳои сатҳӣ ва нуҳумӣ таҳкикум. Ҳар яке аз ин усулҳо бар асоси шароити иқлимӣ, намуди хок ва системаи оҳиштагӣ истиҳмоли дигар доранд. Дар ҷадвали зер, ҷамъбасти фарқиятҳои асосии ин усулҳо дар парвариши хияр оварда шудааст:
Яке аз бартарии асосии тасмаи дрип (drip) арзонии он аст, ки барои кӯпоҳҳои фаслии мусоид аст. Барои фаҳмиши беҳтари муҳимоти технӣи насб ва истифодаи ин системаҳои нав, метавонед маводро Орёмобӣ бо тасмаи дрип кофташуда матлаъ карда, хонед. Дар муқобил, орёмобии зери замин одатан бо лӯлаҳои махсуси дораи сӯрох ё шабакаҳои зерзулӣ сурат мегирад, ки барои насби онҳо таваҷҷуҳи баланд лозим аст.
Таъсир ба тақсимоти намнокӣи хок
Дар хияр, решаҳо бештар дар болорини хок ҷойгиранд. Орёмобии зери замин бояд чунин тарҳрезӣ шавад, ки намнокиро баъдан дар ин чуқурӣ ҷамъ орад. Агар чуқурии насб муносиб набошад, растак маҷбур мешавад, ки решаҳои иловагиро беш аз ҳад руанд сохт ё дер вақт чашмани худро қонеъ накунад. Дар ҳоле ки дар тасмаи дрип тақсимоти хаттии об одатан якдоя аст, вале назорати чуқурии реша маҳдудтар мебошад. Таҳқиқот дар бораи фарқияти тасмаи дрип бо роҳҳои дигар метавонад диди беҳтари шуморо дар бораи ин мавзӯъҳо ба вуҷуд орад.
Намудҳои амалӣ барои иҷрои муваффақи обёрӣи зеризаминӣ барои хурма
Иҷрои дурусти обёрӣи зеризаминӣ риояи асосҳои фанниро талаб мекунад, то барои ноили шудан аз фоидаҳои пурраи он имконро фароҳам орад.
- Гамдари кардан: Барои хурма, гамдари 15 то 25 сантиметр одатан оптималӣ аст. Гамдари зиёд ба дер расидани об ба решаҳои асосӣ оварда мерасонад ва гамдари кам идоракунии бемориҳои сатҳиро кам мекунад.
- Фосилаи хатҳо: Фосила байни хатҳои обёрӣ бояд бо фосилаи сафҳои хурма мувофиқ бошад. Одатан як хат зери сафи асосӣ ё дар фазои миёнаи сафҳо дар карда мешавад.
- Замонасозии сифати об: Азбаски филтрҳои зеризаминӣ дар назар нест, баст шудани онҳо бадтар аст. Истифодаи системаи даҳидани моддаҳои ғизоӣ ҳамзамон бо оби зеризаминӣ (Fertigation) ба дақиқии баланд ниёз дорад.
Яке аз масъалаҳои асосӣ дар парвариши хурма (ғӯлҳо/хибар) ҷазби ионҳои ғизоӣ мебошад. Обёрӣ аз дохил (зирпо) бояд бо системаи рақамӣ ҳамроҳ бошад, то мувозинати моддаҳои ғизоӣ нигоҳ дошта шавад. Барои дарки беҳтари робитаи реша, хок ва ғизо, шумо метавонед аз манбаъҳои мисли Равунамои обёрӣ аз дохил истифода баред. Ин манбаъҳо тафсилоти техникӣ дар бораи пайвасткунии лӯлаҳо ба системаи асосии аробачаҳоро шарҳ медиҳанд.
Мудирияти об ва мооди ғизоӣ
Хокҳои гармхона одатан сабуктар буда, қобилияти нигоҳ доштани об-обӣ камтар доранд. Дар обёрӣ аз дохил, даврии обёрӣ бояд кӯтоҳтар ва ҳаҷми об дар ҳар навабат камтар аз усули сатҳӣ бошад. Ин масъала боиси он мегардад, ки решаҳо ҳамеша дар муҳити намнок ва ҳавопасанд қарор ёбанд. Инчунин, шустан (Flushing) ва баргаштани маҳлули намакҳо аз минтақаи реша бояд бо эҳтиёт анҷом шавад, зеро дар усули дохилӣ ҳаракати об ба тарафи поён мушкилтар аст ва эҳтимоли ҷамъ шудани намак дар чуқуриҳо (ғайри фаъол) вуҷуд дорад.
Саволҳои оддӣ (FAQ)
Оё обёрӣ аз дохил барои ҳамаи намудҳои хурма мувофиқ аст?
Не, ҳама рахона нест. Дар навъҳое, ки решаҳои онҳо заифанд, решаҳо метавонанд наметавонанд то чуқури хатҳои обёрӣ афзуранд. Бинобар ин, пеш аз насбкунӣ, навъҳое бо решаҳои қавӣ ва бозрошаванда интихоб кунед. Инчунин, дар хокҳои вазнин ва чуруб, гузараннокии паст ба он сабаб мешавад, ки об бо мушкилӣ дар чуқурӣ ҳаракат мекунад, ки дар ин ҳолат чуқури сатҳӣ ё бастони Type (тип) метавонад вариант беҳтар бошад.
Чӣ тавр баста шудани хатҳои зерземазиро муайян кунам?
Баста шудани системаи зерземазӣ бо хушк мондани сатҳи хок, ҳатто пас аз обёрӣ шинос мешавад. Истифодаи ҳосилкунакунандагони намнокӣ дар чуқуриҳои гуногун ба муайянкунии барзаммун мутамоил кӯмак мекунад. Инчунин, фишаноме (pressure gauge) дар охири лӯла метавонад нишондиҳандаи хуб бошад; пастшавии фишор ишора ба ҷамъшавии ғунбаҳо ё афзоиши микробӣ дар лӯла аст.
Гарави нигоҳдории обёрии зерземазӣ чӣ гуна аст?
Гарови нигоҳдорӣ одатан аз обёрии чуқури сатҳӣ камтар аст, зеро офтобшиканҳо дар ҳаво камтаранд ва вайроншавӣ аз сабаби нури офтоб вуҷуд надорад. Аммо гарови таъмир дар сурати вайроншавӣ бештар аст, зеро барои расидан ба лӯлаҳо кофтукишоӣ ё хокбардорӣ зарур аст. Барои муқоисаи гаровҳои системаҳои обёрӣ, тафтиши раҳнамоии лӯлаҳои мӯл ва дигар маводҳо метавонад кӯмакбахш бошад.
Хулоса ва натиҷагири
Оборӣ зодигирон дар парвариши хӯриқоя, воситаи қавӣ барои идоракунии микромиҳоди рӯягӣ ва кам кардани бемориҳои ӯқуби аст. Ин усул махсусан бохӯраҳои шишагӣ ва пластикӣ, ки назорати ҳаво ва намӣ муҳим аст, тавсия дода мешавад. Аз ин сар, ин усул ҷойигари идоракунии дурусти ӯқуб ва таъминкунӣ нест. Муваффақӣ дар ин система ба фаҳмиши амиқ аз рафтори ӯқуб, интихоби чуқурӣи мувофик ва назорати доимии сифати об ва куд вобаста аст. Агар ҷӯиши зиёд кардани ҳосилоти ҳосил дар мӯдиӯлӣ ва кам кардани анҷумони бемориҳои бӯроӣ бошед, сармодарӣ ба системаи стандартӣи зодигирон метавонад иқтисодиёти баланд дошта бошад. Инчунин, пайвасти ин усул бо донишҳои тоза дар соҳаи нӯҳӣ ва тупе-тупӣ метавонад омезиши беҳтаринро ба вуҷуд орад; масалан, истифодаи Дастур супории об кардан бо ноҳии тупе Барои муқоисаҳои иловагӣ ё давраҳои муаййони сол. Мақсади охирин ҳамеша якхела аст: истеҳсоми хӯриқояи солим, калон ва кам бӯроӣ бо ақал истифодаи манбаъҳо.
Мавзӯҳои марбут: Миқдори ҳосили ҷӯворӣ дар гектар: дастур комил